Μετάφραση ή απόδοση; Γιατί οι λέξεις δεν ταξιδεύουν μόνες
Από τη ρουμανική στην ελληνική, με το νόημα ακέραιο
Κάθε γλώσσα κουβαλά τον δικό της τρόπο να βλέπει τον κόσμο. Μια έκφραση που στα ρουμανικά είναι τρυφερή, στα ελληνικά μπορεί να ακούγεται ψυχρή — και το αντίστροφο. Γι’ αυτό η μετάφραση δεν είναι αντικατάσταση λέξεων· είναι μεταφορά νοήματος.
Η διγλωσσία μού έμαθε κάτι που κανένα λεξικό δεν διδάσκει: να ακούω το κείμενο και στις δύο γλώσσες ταυτόχρονα. Να αναγνωρίζω πότε το πρωτότυπο αστειεύεται, πότε συγκινείται, πότε κρύβει ειρωνεία — και να βρίσκω τον τρόπο να συμβεί το ίδιο στον νέο αναγνώστη.
Στα λογοτεχνικά και πολιτιστικά κείμενα αυτό γίνεται ακόμα πιο κρίσιμο. Ο ρυθμός, οι εικόνες, οι πολιτισμικές αναφορές θέλουν απόδοση, όχι μεταγραφή.
Οι λέξεις δεν ταξιδεύουν μόνες. Χρειάζονται κάποιον που ξέρει και τους δύο προορισμούς.